Giriş

Bu rehber buildingSMART Türkiye (bSTR) vizyonu doğrultusunda Çalışma Grupları tarafından tüm yapı sektörü paydaşlarının yapıların yasam döngüsü boyunca iş süreçlerini iyileştirmeye yönelik sayısal altyapılarla veri oluşturmak, verinin ortak paylaşımını sağlamak ve güncellemek konusunda anlayış̧ birliği ve iş metotları tanımlamak üzere hazırlanmıştır.

Çalışmanın içeriği sektörden geniş̧ bir paydaş̧ yelpazesini temsil eden: kamu ve özel sektör işverenleri ile işletmeciler, müşavirler, danışmanlar, inşaat malzemeleri üreticileri, müteahhitler, yükleniciler, akademisyen ve yazılım tedarikçileri ile geliştiricilerin bir araya geldiği bSTR Çalışma Grupları ile yorumlarıyla katkıda bulunan destekleyen kurumların ortak eseridir.

İlgili dünya standartlarına uyumlu olarak, bu çalışma Türkiye’de yapının planlaması, tasarımı, inşası ile varlık teslim ve işletme aşamasında yer alan tüm paydaşların kendi ihtiyaçlarıyla birlikte proje ihtiyaçlarını karşılayan, uyumlu süreçlerin ve kurguların oluşturulmasını sağlayacak bilgileri içermektedir. Kurgulanan sayısal süreçler ile altyapıların mevcut süreçlerle mümkün olduğunca bütünleştirilmesi önemlidir. Bu belgede tanımlanan bilgi yönetimi kavram ve ilkeleri, varlık yönetimi veya proje kapsamın özel şartlarına ve gereksinimlerine uygun olarak uyarlanmalı ve uygulanmalıdır.

Sektörde bilgilerin ve süreçlerin sayısallaştırılmasındaki ana amaç: inşaat projelerinde, varlık teslim ve işletme aşamasında, geniş anlamda bilgi modellerinin üretimi ve kullanımını sağlayacak süreçlerin tesis edilmesiyle sektör genelinde risklerin ve maliyetlerin azaltılması yoluyla, sektör genelinde verimliliğin ve karlılığın arttırılmasını sağlamaktır.

Bu Rehber Nasıl Kullanılmalı?

Projelerdeki bilgi yönetim süreçlerinin genelinde ortak anlayış sağlamak için ilk bölümler yapı geliştirme aşamalarını ve bu aşamalarda paydaşlar arasındaki bilgi yönetimi süreci aşamalarını tarif ederek başlıyor. Rehberin diğer bölümleri ise projelerin farklı aşamalarında görev alan paydaşlara yönelik, birbirleriyle bağlantılı olacak şekilde, kendi kapsam ve ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilmiştir. Son bölümde rehberde tarif edilen belge ve süreçlerin farklı proje türleri için uygulama örnekleri ve açıklamaları verilmiştir.

BIM ve Sayısal Süreçlerin Sektörde Kullanımları Nelerdir, Neden Kullanılmalıdır?

Tasarım, inşaat ve işletmeyi kapsayan yapı sektörü genelinde çalışma süreçleri, yeni gelişen teknolojilerle sayısallaşıyor. BIM yani Türkçe’siyle “Yapı Bilgi Modellemesi” sayesinde inşaat sektörü; hız, verimlilik, sürdürülebilirlik ve ekip çalışması avantajlarına kavuşuyor. Ülke ekonomisinde yapı sektörünün büyük bir payı bulunuyor dolayısıyla BIM’in önemi hem yurt dışındaki projelerdeki gereksinimler hem de Türkiye’de sektörün bu yönde evrilmesi doğrultusunda her geçen gün artıyor. Bölge ve dünya pazarlarında rekabet edebilmek ve verimliliği artırmak için BIM ve beraberinde getirdiği sayısal uygulamaların tüm paydaşlarca doğru anlaşılıp yönlendirilmesi, geliştirilmesi ve yaygın olarak uygulanması kaçınılmaz bir gerek haline gelmiş durumda.

buildingSMART International (bSI) ve buildingSMART Türkiye (bSTR)

buildingSMART dünya çapında yapı sektörünün kullanımına yönelik açık ve uluslararası veri standartları geliştirmek yoluyla endüstrinin sayısal dönüşümünde öncülük eden açık, tarafsız ve uluslararası kar amacı gütmeyen bir organizasyondur.

Yapı endüstrisi ülke ekonomisi için büyük önem taşımaktadır. Bölge ve dünya pazarlarında rekabet edebilmek ve verimliliği arttırmak için BIM ve beraberinde getirdiği sayısal uygulamaların tüm paydaşlarca doğru anlaşılıp yönlendirilmesi, geliştirilmesi ve yaygın olarak uygulanması kaçınılmaz bir gerek haline gelmiştir. buildingSMART Türkiye, yapı sektöründe openBIM ve sayısal uygulamaların doğru ve yaygın kullanımını destekleyecek faaliyetlerde bulunmak amacıyla kurulmuştur.

bSTR Vizyonu :: Tüm yapı sektörü paydaşlarının yapıların yaşam döngüsü boyunca iş süreçlerini iyileştirmeye yönelik veri oluşturma, verinin ortak paylaşımını sağlama ve güncelleme konusunda anlayış birliği ve iş metotları geliştirmiş bir Türkiye yapı sektörü.

bSTR Misyonu :: Tüm yapı sektörü paydaşlarının açık standartlarla, iş birlikçi süreçler ve bileşik uygulamalarla çalışmasını sağlamaya yönelik açık iş birliği ve iletişim ortamını sağlayan bir odak olarak; üyelerine destek, öğrenim fırsatları ve örnek iyi uygulamaları sunarken buildingSMART International çalışmalarına katkıda bulunmak.

bSTR vizyonuna ulaşmak için tanımlanan misyon doğrultusunda yapılacak çalışmaların ana kapsamı aşağıda özetlenmiştir:

Öncülük

Türkiye’de BIM kullanımı konusunda odak olarak, ülke çapında sorumluluk almak
Yapı endüstrisine fayda sağlayacak ileri seviyedeki kültürel, ticari ve teknik uygulama ve iş akışlarına önayak olmak
Kamu, üniversite ve özel sektör iş birliğine destek sağlamak

Etkileşim ve Açılım

Geniş katılımlı, dinamik bir kullanıcı kitlesi oluşturmak
Faaliyetlerin, tüm seviyelerdeki gerçek kullanıcıların ihtiyaçlarına yönelik olmasını sağlamak
Güncel sorunlar ve çözümleri konularında buildingSMART International programları ile ilgili paylaşımlarda bulunmak
openBIM ile girişimleri teşvik etmek ve geliştirmek
Benzer amaçları paylaşan kurum ve kuruluşlarla iş birliği sağlamak

Yerelleştirme

Yerel ihtiyaçlara hitap eden uygulama rehberleri ve şartnameler geliştirmek
Güncel, teknik, fonksiyonel ihtiyaçları belirleyip bunları bSI standart ve/veya uyumluluk programlarına yansıtmak
Eğitim ihtiyaçlarını belirleyerek BIM eğitimi yapan kuruluşlarla iş birliği içinde buildingSMART sertifikasyonu sağlamak
Belgelendirme ve sertifikasyon ihtiyaçlarını belirlemek
Ülke çapında geliştirilen yeni standartları yaymak ve yerel ihtiyaçlara göre uyarlamak

Tanımlar ve Terimler

BIM: Yapı Bilgi Modellemesi [Building Information Modeling]
CDE: Ortak Veri Ortamı (OVO) [Common Data Environment]
Information Container: Bilgi Kabı: Bir dosyanın benzersiz kimliğini ifade eder. Projedeki bir bilgi kabı bir maliyet planı, bir program, bir çizim, bir geometrik model vb. olabilir. Her bilgi kabı belgelendirilmiş bir kurala dayanan benzersiz bir kimliğe sahip olması gerekmektedir. [TS EN ISO 19650 Information Container]
OIR: Kurumsal Bilgi Gereksinimleri [Organizational Information Requirements]
EIR: Bilgi Alışverişi Gereksinimleri [Exchange Information Requirements]
TIDP: İş Bilgi Teslim Planı (İBTP) [Task Information Delivery Plan]
MIDP: Ana Bilgi Teslim Planı (ABTP) [Master Information Delivery Plan]
PIR: Proje Bilgi Gereksinimleri [Project Information Requirements]
AIR: Varlık Bilgi Gereksinimleri [Asset Information Requirements]
PIM: Proje Bilgi Modeli [Project Information Model]
AIM: Varlık Bilgi Modeli [Asset Information Model]

Künye

DÜZELTİ: Fuçin Ermurat
ISBN: 978-625-99686-1-2
TÜRKİYE İMSAD YAYIN NO.: İMSAD-R/2023-04/394
İLETİŞİM BİLGİLERİ: Park Suit Cadde, Cevizli Mah., Erciyes Sokak, No: 2-4, Kat: 4, D: 47, 34846 Maltepe / İstanbul
Tel: +90 216 322 23 00 (pbx) / Fax: +90 216 322 10 68
www.imsad.org / info@imsad.org

Nisan 2025 İstanbul-Türkiye

Bu kitabın çevrimiçi pdf formatındaki sürümüne link ile ulaşabilirsiniz. Online verisyon buildingSMART Türkiye üyelerinden gelen talep üzerine erişim ve kullanım kolaylığı için hazırlanmıştır. buildingSMART Türkiye tarafından hazırlanan tüm teknik yayınlara websayfasından erişebilirsiniz. Atıf için 978-625-99686-1-2 ISBN numaralı orijinal versiyonun gösterilmesini rica ederiz. Kitabın kaynak kodlarına github linkinden erişebilirsiniz.

Bu sayfa, sadece ascii dosyalarıyla metin yazmayı kolaylaştıran Quarto ile oluşturulmuştur.

Bu çalışma Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.